دوشنبه, 27 آذر 1396

بررسی عوامل مؤثر بر بهره برداری از منابع آب و پایداری آن در شرایط جغرافیایی متفاوت در استان فارس

کمبود آب، یکی از عوامل مهم بازدارنده توسعة کشاورزی و اقتصادی و اجتماعی در اکثر کشورهای در حال توسعه بویژه کشورهای قرار گرفته در کمربند خشک و نیمه خشک جهان است. در این تحقیق سعی بر آن است که با در نظر گرفتن الگوی مصرف آب و با تأکید بر پایداری استفاده از منابع آب در استان فارس به بررسی عوامل مؤثر بر بهره برداری منابع آب پرداخته شود. به دلیل وجود پراکندگی شرایط آب و هوایی و پهناوری استان فارس، به بررسی عوامل مؤثر بر پایداری در شهرستان‏های مرودشت، داراب، فسا، اقلید و سروستان پرداخته شد. در تحقیق حاضر، با استفاده از تخمین رگرسیون در الگوی لوجیت، عوامل مؤثر بر پایداری مورد بررسی قرار می‌گیرند. متغیر وابسته رگرسیون شاخص ترکیبی است که با کاربرد فرمول و رویکرد فازی محاسبه شده است. متغیرهای مستقل نیز شامل متغیرهای اجتماعی، اقتصادی، فیزیکی و فنی و مدیریتی هستند. یافته‌های مطالعه نشان داد که متغیرهای تعداد اعضای خانوار، نظام بهره برداری از اراضی، سطح درآمد خانوار زارعان، دبی آب و هزینه تأسیسات انتقال آبیاری، به ترتیب به صورت منفی، مثبت، مثبت، منفی و منفی معنادار شدند. شاخص مدیریت در دو نوع بهره‌برداران با پایداری بالا و پایین معنادار شده است که نشان از نقش عمدة شرکت در کلاس‌های ترویجی در بالا بردن سطح دانش و آگاهی بهره برداران دارد. متغیر فاصله میان منبع آب تا مزرعه در مدل تخمینی برای بهره برداران با پایداری پایین و بالا نتایج متفاوتی را نشان داد. متغیرهای مربوط به کشت محصولات صیفی و نوع خاک در مدل، معنادار نشدند. ضریب متغیر نوع سیستم آبیاری نیز نشان داد که بهره‌برداران دارای سیستم آبیاری کرتی در مقایسه با بهره برداران دارای سیستم شیاری، آب کمتری هدر می‌دهند.

پتانسیل یابی منابع آب زیرزمینی با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی "AHP" (مطالعه موردی: حوضه آباده ـ اقلید فارس)

آب زیرزمینی یکی از منابع مهم تأمین آب شیرین مورد نیاز انسان است. کشور ایران با شرایط اقلیمی خشک و نیمه‌خشک و میانگین بارش سالانه، حدود 250 میلی‌متر، یـکی از کم­آب­ترین کشورهای جهان محسوب می­شود. از آنجا که منابع آب سطحی در بسیاری از مناطق کشور محدود است، آبهای زیرزمینی به‌عنوان مناسب‌ترین منبع در دسترس جهت تأمین آب مورد نیاز به‌حساب می­آید. حوضه­ آباده ـ اقلید یکی از زیرحوضه‌های کویر ابرقو ـ سیرجان با وسعت 2871 کیلومترمربع در شمال شرق استان فارس واقع ‌شده است و افت آب زیرزمینی در بیشتر مساحت منطقه بیش از 5 متر بوده است. بنابر این شناسایی منابع آب زیرزمینی، شناختن مناطق با پتانسیل بالا و اصلاح شیوه برداشت از این منابع از مهم­ترین اهداف به شمار مـی­رود. هدف این تحقیق پتانسیل‌یابی منابع آب زیرزمینی حوضه آباده- اقلید فارس با استفاده از روش تـحلیل سـلسله­مراتبی (AHP) است. در این پژوهـش از نقشه‌های توپوگرافی 50000 : 1 و نقشه زمین­شناسی 1:100000 و داده­های اقلیمی منطقه مورد مطالعه استفاده کردیم و همچنین از نرم­افزار Arc GIS برای تجزیه ‌و تحلیل بهره بردیم. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که بیشترین مساحت حوضه از نظر پتانسیل آب زیرزمینی مربوط به مناطق با وضعیت خوب و متوسط دارد و بیشترین مناطق با پتانسیل بالا و خوب در نواحی جنوب و جنوب شرق حوضه نسبت به استان فارس قرار دارند و مناطق بدون پتانسیل و کم­پتانسیل مربوط به نواحی کوهستانی جنوب غرب و شمال غرب حوضه و نواحی مرکزی و شمالی حوضه به ­دلیل جنس زمین و نفوذناپذیری و نوع ساختمان و توپولوژی آنها هستند.

ارزیابی اثر سدها بر منابع آب زیرزمینی (مطالعه موردی سد سلمان فارسی - استان فارس)

بارزترین اثر سدها، تغییر رژیم هیدرولوژیکی مناطق مجاور خود است که از جمله این تغییرات میتوان به تامین دبی پایه دائمی و تغییر در سطح اساس آبخوانهای مجاور اشاره نمود. این تغییرات میتواند به نوعی در مقابله با خشکسالی مؤثر واقع شود. در این پژوهش سد سلمان و تأثیر آن بر نظام هیدرولوژیکی دشت قیر و کارزین و اثرات آن بر تغییرات سطح اساس آبهای زیرزمینی مورد بررسی میباشد تا بتوان میزان اثر این سد در مقابله با خشکسالیها را برآورد نمود. روششناسی مطالعه مبتنی بر روشهای کتابخانهای، میدانی و آماری بود که بدین منظور از دادههای ارتفاع آب زیرزمینی، سطح ایستابی در چاههای پیزومتری دشت، دبی چاهها، دبی رودخانه قرهآغاج، و میزان بارش منطقه برای دوره آماری 1372 تا 1389 استفاده به عمل آمد. همچنین بهمنظور پردازش دادهها از نرمافزارهای ArcGIS ،گزینه الحاقی Hydro Arc و Excel استفاده به عمل آمد. نتایج نشان دادند که طی دوره مورد بررسی 10 دوره خشکسالی رخ داده است که بیشترین اثر این خشکسالیها مربوط به یک دوره چهار ساله خشک (سالهای 1378 تا 1381 (بوده است بهطوری که دبی رودخانه را به صفر رسانده است. همچنین سد سلمان فارسی با تغییر در رژیم هیدرولوژیکی رودخانه قرهآغاج سبب ایجاد یک دبی پایدار در تابستان شده است. هرچند، به دلیل عدم تغذیه کافی آبخوانهای دشت قیر و کارزین، سالانه 5 میلیون مترمکعب از حجم ذخیره این آبخوانها کاسته میشود و سطح آب در تمامی چاهها رو به افت است که میزان این افت متفاوت است. بنابراین، میتوان گفت که سد سلمان فارسی نتوانسته است میزان اثرات خشکسالی بر آب زیرزمینی را در مناطق پایین دست خود کاهش دهد یا حذف نماید 

تأثیر مشخصه های فیزیکی محیط کار بر عملکرد کارکنان

در هر سازمان برای دستیابی به بهترین نتایج با به کارگیری کم ترین منابع، شناسایی عوامل
تضعیف کنندۀ عملکرد کارکنان در محیط کار در راستای اعمال اقدامات اصلاحی، امری ضروری
است. محیط فیزیکی که برای انجام وظایف در اختیارکارکنان قرار داده می شود پس از منابع
انسانی، دومین سربارمالی سازمان به حساب آمده و می تواند تا 27 درصد موجب ارتقا یا تضعیف
عملکرد کارکنان شود. مقالۀ حاضر باهدف بررسی تأثیر مشخصه های فیزیکی محیط کار بر
عملکرد کارکنان در تیپ ساختمان کنترل نیروگاه های سیکل ترکیبی )فضای واسط میان انسان و
ماشین( به ارزیابی محیطی فضای کار می پردازد. در ارزیابی ها با استفاده از طرح پرسشنامۀ
آزمون شده درخصوص ادراک کارکنان از محیط به تعیین میزان رضایت مندی شان از
مشخصه های محیط فیزیکی و تخمین عملکرد خودبرآورد آنان در ارتباط با این عوامل پرداخته
شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد عدم پرداخت به عوامل آسایش محیط کار در ساختمان های
صنعتی موجب کاهش رضایت مندی کارکنان از محیط و در برخی موارد آسیب جدی به سلامتی
ایشان شده است. از طرف دیگر رضایت مندی از هر مشخصه، اثر مستقیم بر عملکرد فرد در
ارتباط با عامل مذکور داشته که البته میزان اثرگذاری عوامل مختلف، متفاوت ارزیابی شده است.
درنهایت با اعمال اثرپذیری عملکرد در میزان رضایت مندی از هر مشخصه، الویت بندی مشخصه ها
برای اعمال اقدامات اصلاحی صورت پذیرفته است

« اقتصاد مقاومتی؛ تولید و اشتغال »

© تمامی حقوق این وب‌سایت، متعلق به شركت سهامی آب منطقه‌ای فارس است.  |  تولید و پشتیبانی: گروه دیبا